Aile İçi Kriz Yönetimi ve Çocuklar

Aile içi krizler, fırtınalı havalara benzer. Bazen hava bozar, birden bir fırtına çıkar ve rüzgar kontrolsüzce eser. O sırada çatılar, ağaçlar, çevrede olan her ne varsa bu durumdan nasibini alır. Biz zararın boyutunu ancak etraf sakinleştiğinde görürüz; sonrasında ise zarar gören yerleri onarırız. Tıpkı bunun gibi, her ailede çatışmalar olur. Bazen bu çatışmaların boyutu yıkıcı bir fırtına kadar büyük olabilir, bazen de daha zararsız, sert bir rüzgar gibi gelip geçer.

İlk Kural: Oksijen Maskesini Önce Kendinize Takın

Tehlike veya kriz anlarında ebeveynler, doğal olarak ilk önce çocuklarını düşünecek kadar fedakar davranırlar. Fakat bu durum büyük bir riski de beraberinde getirir. Eğer kriz anında kendi gücünüzü toplayamaz ve tüm enerjinizi doğrudan çocuğunuza harcarsanız, bir süre sonra tükenirsiniz. Siz güçsüz kaldığınızda ise çocuğunuz problemle yapayalnız kalır. Çocuğunuzu gerçekten destekleyebilmek için, önce kendi iyi oluşunuzu sağlamalı ve kendi kaygınızı kontrol edebilmeyi öğrenmelisiniz. 

Karanlıktaki Canavar: Çocuğu Korumak İçin Krizleri Saklamak İşe Yarar mı?

Ev ortamınız, çiftler arasında veya farklı nedenlerle yaşanan sorunların etkisiyle gerildiğinde, bu durum evdeki küçük çocuklar tarafından çok bariz hissedilir. Sadece bunu adlandırmakta zorlanırlar. Belirsizlik, çocuklar için her zaman daha kaygılandırıcıdır. Bu yüzden çocuğa durum açıklanmalıdır.

“Şu an annenle/babanla aramızda bazı sorunlar yaşıyoruz. Bunlar bizimle ilgili, seninle bir ilgisi yok. Her evde ara ara böyle sorunlar olur. Bunu beraber aşıcaz.”

Bu konuşma, şeffaflığı vurguladığı ve ortamdaki gerginliğin nedenini açıkladığı için belirsizliği giderir. Çocuk artık şunu bilir: “Annem ve babam sorun yaşıyorlar, her ailede böyle şeyler olabilir, bunu beraber aşacaklar.” Ancak burada çok hassas bir nokta vardır: Ebeveynlerin ev içindeki krizleri çocuğa anlatıp onu diğer ebeveyne karşı kesinlikle doldurmaması gerekir. Yani çocuğunuz, eşinizle yaşadığınız problemlerde sizin müttefikiniz olamaz. Onu müttefik yapmaya çalışmayın. Çocuk üzerinden iletişim kurmamaya ve onun laf taşımasına neden olmamaya büyük özen göstermelisiniz.

Kriz Anında “Biz” Olabilmek

Kriz anında en sık başvurulan davranışlardan biri suçlamaktır. Çiftler aile içinde yaşanan durumdan dolayı birbirlerini suçlamaya başlarlarsa durum daha da kötüleşecektir. Önemli olan sen-ben tartışmasından sıyrılıp biz ve problem diye sorunu taraflardan ayrıştırıp aileyi bir arada konumlandırmaktır. Bunu başarabildiğinde çiftler, aile içindeki çatışmalar daha yönetilebilir olacaktır. Çocuk anne ve babanın bir arada olduğunu hissettiğinde, krizlerin baş edilebilir bir şey olduğunu ya da ailemizin bağlarını kuvvetlendiren bir şey olarak yorumlama şansı olur.

Kriz Dindikten Sonra Rutinlere Dönüş

Ebeveyn, krizler bittikten sonra normalleşme sürecini ister eski rutinlere dönüşle ister yeni rutinler oluşturarak desteklemelidir. Çocuğun aileyle beraber kahvaltı yaptığı rutinler olabilir. Hafta sonları beraber dışarı çıkıp bir aktivite yapmak olabilir. Ev içerisinde bir aktivite de olabilir. Her ne olursa olsun bunun rutinleşmesi ve çocuğa “fırtına dindi, artık eskisi gibiyiz ya da huzurluyuz” mesajının verilmesi gerekir.

Bazen krizler destek alınmadan çözülmeyebilir. Özellikle çocukta görülen kendi rutinlerinin bozulması, uykuya dalmakta zorlanmalar ya da yemek düzenindeki farklılıklar, krizlerin etkisinin sürdüğünün göstergesi olabilir. Bu durumlarda profesyonel destek almak önemlidir. Krizlerin etkisinin geçmesi adına, hem aile olarak hem de bireysel olarak çocuğun duygusal yönden desteklenmesi için farklı danışmanlık süreçlerine başvurulabilir.